X
تبلیغات
پنجره ای به سوی اطلاعات - پلاست ها

اعمال پلاستي ديگري نيز وجود دارند که فايده آن قابل اغماض نيست . براي مثال نشاسته که منبع انرژي اصلي در تغذيه انسان است يک فرآورده پلاستي است . بخش عمده ي اسيدهاي آمينه و پروتئين ها که براي ساختمان و عمل موجودات زنده جانوري ضروري مي باشند ، نتيجه عمل کلروپلاست ها است که ابتدا توسط علفخواران مصرف مي شود . رنگهاي بسيار زنده محيط ما اغلب به وسيله پلاستها فراهم مي شوند:

Ö  رنگ سبز گياهان مربوط به کلروفيل است؛ 

Ö  رنگهاي زنده بعضي از ميوه ها؛

Ö  بعضي گلها و جلبکها از رنگيزه هاي موجود در اين اندامک ها به وجود مي آيند .

اين اعمال بسيار مختلف در جلبکها به وسيله يک نوع پلاست يعني کلروپلاست تضمين مي شود که رنگ آن بر حسب جنس رنگيزه ي وابسته کلروفيل تغيير مي کند. بر عکس در گياهان عالي که تخصص حاصل شده است، چند نوع اندامک بر حسب عملي که انجام مي دهند تشخيص داده مي شود: کلروپلاستها ( فتوسنتز انجام مي دهند )، آميلوپلاستها ( نشاسته جمع مي کنند )، کروموپلاستها ( سرشار از رنگيزه اند ) . در عين حال جدايي اساسي وجود ندارد و عملا تمام پلاستها از يک نوع اندامک تخصص نيافته به نام پروپلاست مشتق مي شوند . پروپلاست به کلرو پلاست ، آميلوپلاست ، کروموپلاست بر حسب ياخته اي که واجد آن است تمايز مي يابد و اين تمايز در موارد متعدد برگشت پذير است .

تغييرات شکل و عمل پلاستها اساس نامگذاري اين اندامک ها است . در واقع پلاست کلمه يوناني از پلاسئين به معناي مدل دادن و حالت دادن گرفته شده است .

کروموپلاست ها (پلاست هاي رنگي): کروموپلاست فاقد کلروفيل اند ولي داراي رنگيزه هاي کاروتنوئيدي مي باشند که مسئول رنگ زرد، نارنجي يا قرمز بسياري از ميوه ها (گوجه فرنگي، فلفل)، گلبرگ گل ها (بسيار از گل ها) يا حتي ريشه ها (هويج) مي باشند. به طور کلي کروموپلاست ها به چهار نوع اصلي براساس شکل آنها تقسيم مي شوند که عبارتند از: گويچه اي، لوله اي، ورقه اي و بلوري. نمونه گوجه فرنگي مشاهده شده از نوع بلوري مي باشد. در نمونه گوجه فرنگي کروموپلاست ها اغلب کاروتن  و ليکوپن هستند و به شکل سوزن هاي دراز، منفرد يا مجتمع مي باشند.

 

آميلوپلاست ها (پلاست هاي نشاسته اي): متداول ترين و فراوان ترين شکل ذخيره پلي ساکاريدي در گياهان نشاسته است. اندازه پلاست هاي نشاسته اي بسيار متغير است و به 1 تا 175 ميکرومتر مي رسد. بسيار چندشکلي اند، اغلب کروي ولي گاهي هم عدسي شکل، گلابي شکل، مخروطي و چندوجهي مي باشند. در واقع شکل آنها به تعداد و حجم دانه هاي نشاسته جمع شده بستگي دارد. در نمونه سيب زميني نيز آميلوپلاست ها به صورت کروي شکل ديده مي شوند. در ساختار آميلوپلاست وجود خطوط متحد المرکزي در اطراف منطقه اي به نام ناف دليل بر قرارگيري لايه به لايه ذارت نشاسته در اطراف اين منطقه مي باشد.

 

کلروپلاست ها: کلروپلاست ها مشخص تر از تمام پلاستها مي باشند. حامل کلروفيل اند و رنگ سبز گياهان را ايجاد مي کنند. کلروپلاست ها سنتز گلوسيدها را از دي اکسيد کربن و آب انجام مي دهند و به گياهان نقش توليدکننده اوليه مي بخشند. در نمونه اي که از برگ خزه مشاهده شد کلروپلاست ها به شکل اندامک هاي عدسي شکل سبز رنگي مشاهده شد. اين اندامک به تعداد متفاوتي در فضاي داخلي سلول وجود دارد. بنابراين فتوسنتز امروزه کارآمدترين فرايند است. درواقع محاسبه کردند که اگر فتوستنز به طور ناگهاني قطع شود تمام اشکال زندگي بر روي زمين بعد از 25 سال از بين مي رود. اين نقش اساسي براي اقتصاد  سياره زمين بوسيله کلروپلاست ايفا مي شود.

 

بلورها: به طور کلي بلورها جزء ترکيبات ارگاستيک محسوب مي شوند که برخي از ترکيبات ارگاستيک بی فايده اند و از بين مي روند و برخي ديگر دوباره بازيافت مي شوند. بلورها (اگزالات کلسيم و کربنات کلسيم) زايد هستند که در واکوئل ذخيره مي شوند اما آميلوپلاست ها از ترکيبات ارگاستيک غيرزايد هستند.

 کربنات کلسيم دربرخي ازگياهان به صورت کريستال وجود دارد. نمونه اي از رسوب کربنات کلسيم سيستوليت است. دربرگ انجيرهندي سيستوليت درسلول درشتي به نام ليتوسيت تشکيل مي شود.سيستوليت که به صورت خوشه انگوراست شامل بلورهاي کربنات کلسيم است که برروي يک زائده سلولزي وکالوزي که ازديواره سلول به درون سلول رشد مي کندو برروي اين زائده کربنات کلسيم تشکيل مي شود.

 

 

+ نوشته شده توسط علی اکبر اسدی در چهارشنبه سی ام آبان 1386 و ساعت 18:21 |