تریتیکاله
تريتيکاله نتيجه تلاقي بين دو جنس گياهي تريتيکوم(گندم) و سکاله(چاودار) و در واقع آمفي ديپلوئيد هيبريد عقيم جنس گندم(به عنوان پايه مادري) و جنس چاودار(به عنوان والد پدري) است.
اين گياه از لحاظ فيزيولوژيک و خصوصيات اکولوژيک جزء غلات سردسيري است و از معدود گياهان هيبريد بين جنسي موفقي است که ياخته هاي آن ژنوم هاي گندم و چاودار را دارد. به طوري که خصوصيات مقاومت به سرما، سازگاري به شرايط نامساعد محيطي، بالا بودن مقدار ليسين و رشد سريعتر را از چاودار و بالا بودن درصد پروتئين و عملکرد بيشتر را از گندم به ارث برده است. بنابراين گياهي است که نسبت به شرايط آب و هوايي سرد، خاکهاي سبک شني و اسيدي سازگار است.
پيدايش تريتيکاله تاريخچه تقريبا 120 ساله دارد و در نتيجه تلاش هاي شبانه روزي تعدادي از دانشمندان از کشورهاي مختلف مانند: شبسکي و لارتر از کانادا، کيس از مجارستان، ريمپائو و کرولو از آلمان، مايستر از روسيه، بورلاگ و زيلينسکي از سيميت به وجود آمده است.
تاريخچه بررسي امکان زراعت تريتيکاله در ايران خيلي طولاني نبوده و تقريبا به دهه 1350 برمي گردد و در حال حاضر نيز در بعضي مزارع تحقيقاتي و موسسات پژوهشی به عنوان علوفه و دانه کشت مي شود و احتمالا آينده خوبي در پيش خواهد داشت.
تريتيکاله در بسياري از کشورهاي جهان در سطح محدود کشت مي شود. مهمترين کشورهاي توليد کننده تريتيکاله روسيه، ايالات متحده آمريکا، استراليا، کانادا، آرژانتين، فرانسه و چين هستند.
اين گياه همانند گندم هم تيپ پاييزه و هم تيپ بهاره دارد، اما کشت پاييزه آن به مراتب بيشتر از کشت بهاره مرسوم است. هدف از کشت اين گياه توليد علوفه و غله مي باشد.
منبع:زراعت خصوصیُ جلد اول غلاتُ حمدالله کاظمی اربط.
